Formy pomocy dzieciom z dysleksją

System pomocy terapeutycznej w Polsce jest systemem pięciopoziomowym, odpowiadającym potrzebom dzieci o różnym stopniu nasilenia trudności w czytaniu i pisaniu.

Pierwszy poziom to pomoc udzielana dziecku przez jego rodziców, pod kierunkiem nauczyciela. Dzieciom o stosunkowo niewielkich trudnościach w nauce wystarcza pomoc rodziców i współpracującego z nimi nauczyciela. Na podstawie opinii z poradni psychologiczno-pedagogicznej, zawierającej wskazania dotyczące terapii i sposobu postępowania z dzieckiem, nauczyciel proponuje dodatkowe ćwiczenia w szkole i w domu. Realizując postulat indywidualizacji nauczania nauczyciel może zapewnić dyslektycznemu dziecku indywidualny program wymagań oraz dodatkowe ćwiczenia korekcyjno-kompensacyjne, wykonywane w szkole, podczas lekcji i w domu, pod opieką rodziców, z którymi nauczyciel ściśle współpracuje...

Rodzicom przysługuje prawo do zbadania dziecka w poradni na własne żądanie, bez specjalnego skierowania ze szkoły (Zarządzenie MEN nr 15, z dn. 25 maja 1993 , w sprawie zasad udzielania uczniom pomocy psychologicznej i pedagogicznej – Dz. U. MEN nr 6 z dn. 30.07.93).

Drugi poziom pomocy to zespół korekcyjno-kompensacyjny. W przypadku bardziej nasilonych trudności proponuje się dzieciom dyslektycznym udział w zajęciach w zespole korekcyjno-kompensacyjnym w szkole. Zajęcia te prowadzone powinny być w gabinecie terapii pedagogicznej przez nauczyciela terapeutę, o specjalistycznym przygotowaniu na podyplomowym kursie terapii pedagogicznej (kwalifikacyjnym lub doskonalącym).

Ćwiczenia takie powinny być podjęte już w wieku przedszkolnym wobec tzw. dzieci "ryzyka dysleksji" a więc tych, które mają trudności w czytaniu w klasie "O". Objęcie tych dzieci obserwacją i dodatkowymi zajęciami usprawniającymi reguluje wspomniane wyżej Zarządzenie MEN nr 15 z dn. 25 maja 1993. W Zarządzeniu tym (§ 3.2) czytamy: "Pomoc psychologiczną i pedagogiczną w przedszkolu organizuje się w formie specjalistycznych zajęć korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych oraz innych zajęć o charakterze terapeutycznym". Pracę z dzieckiem powinni też codziennie prowadzić rodzice, wg zaleceń nauczyciela. Bardzo wskazane jest, aby rodzice uczestniczyli razem z dzieckiem w tych zajęciach, prowadzonych przez nauczyciela-terapeutę.

Warunkiem skuteczności udziału w tych zajęciach jest ścisła współpraca rodziców – obecność na zajęciach i kontynuowanie ćwiczeń w ciągu tygodnia. Jeżeli zawodzi pomoc ze strony domu, nawet najlepiej prowadzone zajęcia nie przynoszą efektów.

Trzeci poziom to terapia indywidualna. Dzieci, które wymagają indywidualnej i jeszcze bardziej pogłębionej pomocy terapeutycznej, uczęszczają na terapię do poradni psychologiczno-pedagogicznych.

Czwarty poziom to klasy terapeutyczne. Klasy te funkcjonują w tzw. szkołach masowych od lat 80-tych jako klasy eksperymentalne, zaś na mocy Zarządzenia nr 15 z dnia 25 maja 1993 roku (Dz. Urz. nr 6, poz. 19) klasy te mogą powstawać w szkołach na wniosek zainteresowanych osób (nauczyciel, psycholog, rodzice). Realizowane są w nich autorskie programy dydaktyczne, które obok realizacji obowiązującego programu nauczania (co najmniej tzw. programu minimum) zawierają oddziaływania o charakterze terapii pedagogicznej . W Krakowie nie ma klas terapeutycznych.

Piąty poziom, ostatni, to oddziały terapeutyczne stałego pobytu. Dzieci potrzebujące intensywnej i długotrwałej terapii przebywają w nich od kilku miesięcy do roku (weekendy spędzają w domu). Jeden taki oddział działa w Helenowie pod Warszawą (tylko dla woj. warszawskiego). W Przytoku k/Zielonej Góry całoroczną opieką objęte są dzieci z trudnościami w uczeniu się o różnym podłożu, na dodatek zaniedbane wychowawczo. W Łodzi istnieje Oddział Dzienny dla Dzieci Nerwicowych i Dyslektycznych, funkcjonujący w ramach służby zdrowia.

Uzupełniające formy pomocy to kolonie letnie i turnusy terapeutyczne dla dzieci dyslektycznych, organizowane przez Polskie Towarzystwo Dysleksji, czasem przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne.

Na podstawie materiałów zawartych na stronach PTD

Jeżeli u dziecka występują trudności w nauce czytania i pisania należy niezwłocznie zwrócić się do:

  • nauczyciela języka polskiego,
  • pedagoga szkolnego,
  • wychowawcy dziecka,
  • rejonowej poradni psychologiczno-pedagogicznej
  • innej poradni specjalistycznej udzielającej pomocy dzieciom i młodzieży:
  • Krakowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Dysleksji, 31-131 Kraków, ul. Garbarska 1, tel. (0...12) 500 147 407
  • Poradnia Polskiego Towarzystwa Dysleksji, Kraków, ul. Mogilska 80, tel. 643 16 75
  • Prywatna Poradnia Psychologiczna Logopedyczna i Pedagogiczna, Aldona Liburska, Kraków, ul. Długa 38 p.204, tel. 0 509 494 771

Jak powinien pomóc dziecku dyslektycznemu nauczyciel – wychowawca?

Jako pierwszy powinien dostrzec objawy zapowiadające trudności dziecka (czyli „objawy dysleksji”).

Powinien jak najwcześniej skierować dziecko na badania diagnostyczne do poradni.

Celowym jest, aby opracował indywidualny program edukacji oraz wymagań i pomocy takiemu dziecku.

Utrzymywać winien stały kontakt i współpracę z pedagogiem-terapeutą oraz rodzicami dziecka.

Jak może pomóc poradnia?

W poradni przeprowadzić można specjalistyczne badania diagnostyczne dziecka (psychologiczne, pedagogiczne, logopedyczne i lekarskie) w celu ustalenia przyczyn trudności dziecka w nauce.

Poradnia kieruje dziecko na zajęcia terapii pedagogicznej. Mogą one się odbywać w poradni lub w szkole.

Psycholog lub pedagog poradni udzielić może szczegółowych wskazówek metodycznych odnośnie pracy z uczniem w domu i w szkole.